دلیل مهاجرت حضرت معصومه (علیهاالسلام) به قم

 

 

 

 

 

 

هنگامی که حضرت معصومه(سلام الله علیها) در ساوه به شدت بیمار شد، چرا در همان جا بستری نگردید و درخواست کرد که او را به قم ببرند؟

در پاسخ باید گفت: این انتخاب دلائل متعددی داشت که به برخی از آنها در ذیل اشاره می­شود:

الف - محیط ساوه در آن مقطع از تاریخ، به خاندان رسالت بی­ارادت بود.( گنجینه آثار قم/ج1/ص 382)

ب - طبق روایات متعددی، قم از دیرباز مرکز شیعیان و دوستداران اهل بیت علیهم­السلام بود. در حدود سال 83 هـ. ق عبدالرحمن بن محمد بن اشعث به همراه هفده نفر از علمای تابعین و شیعیان برجسته و پارسا، مانند کمیل و سعید بن جبیر به قم آمدند و همگی در قریه جمکران سکونت نمودند.

پس از آن آل­اشعر که از مسلمانان معروف یمنی در کوفه بودند، در دو دهه آخر قرن اول به قم آمدند و از آن تاریخ به بعد، قم پایگاه مهمی برای شیعیان و دوستداران اهل بیت علیهم السلام گردید. (کامل ابن اثیر / ج4/ ص82)

ج - از حضرت معصومه علیهاالسلام نقل شده که فرمود:

«پدرم امام کاظم (علیه السلام) فرمود: قم مرکز شیعیان ما است.» (کامل بن اثیر/ج4/ص37)

د - از این مهم­تر! قم از زمان پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله)، یکی از شهرهای برگزیده دینی و مذهبی معرفی شده بود! چنانکه انس بن مالک می­گوید: روزی در محضر رسول خدا (صلی الله علیه و آله) نشسته بودم، ناگاه امیرالمومنین علی علیه السلام به حضور آن حضرت آمد، پیامبر (صلی الله علیه و آله) از او استقبال گرمی نمود و پس از معانقه، بین دو چشم آن حضرت را بوسید، سپس فرمود: «ای علی! خداوند ولایت تو را بر آسمان­ها عرضه کرد، آسمان هفتم برای پذیرش ولایت تو از آسمان­های دیگر پیشی گرفت، خداوند آن را به عرش آراست. سپس آسمان چهارم پیشی گرفت، خداوند آن را به «بیت المعمور» آراست. سپس آسمان دنیا پیشی گرفت، خداوند آن را به ستارگان آراست. سپس مکه به پذیرش آن سبقت گرفت، خداوند آن را به «کعبه» آراست. سپس مدینه سبقت گرفت، خداوند آن را به وجود امن آراست. سپس کوفه سبقت گرفت، خداوند آن را به وجود تو آراست. سپس قم سبقت گرفت، خداوند آن را به وجود عرب (شیعه اشعری و...) آراست و از قم دری را به سوی بهشت گشود». دقت در این روایت این مطلب را به خوبی نمایان می­سازد که محور تمام ارزش­ها ولایت امیرالمومنین علی بن ابیطالب (علیه السلام) است و ارزش قم نیز به برکت وجود سلاله پاک امیرالمومنین (علیه السلام) و شیعیان و شیفتگان آن حضرت است.

هـ - در روایت دیگری آمده است که امیرالمومنین علی (علیه السلام) به اهالی قم درود و سلام می­فرستد و برای آنها دعا می­کند.

و - امام صادق علیه السلام، نیز قم را حرم اهل بیت دانسته، خاک آن را پاک و پاکیزه معرفی می­نماید.

ز - امام کاظم (علیه السلام) نیز قم را آشیانه آل محمد (صلی الله علیه و آله) معرفی می­کند و یکی از درهای بهشت را از آن اهل قم می­داند.

ح - از همه مهمتر این که! امام صادق (علیه السلام) قبل از ولادت امام کاظم (علیه السلام) (پدر بزرگوار حضرت معصومه علیهما السلام) خبر می­دهد که: «بانویی از فرزندان من به نام «فاطمه» دختر موسی بن جعفر علیهاالسلام در آنجا (قم) رحلت می­کند که به شفاعت او همه شیعیان ما وارد بهشت می­شوند». (بحارالانوار/ج60/ص 216)

بنابراین اصرار حضرت معصومه(سلام الله علیها) مبنی بر حرکت به سوی قم به عنوان یکی از خبرهای غیبی در خاندان عصمت و طهارت مطرح بود و برای آن بزرگوار نیز معلوم بود که باید تا قم بیاید! همچنانکه در خاندان رسالت و امامت، زمان و مکان شهادت اباعبدالله الحسین علیه السلام از قبل معلوم بود. بدین جهت، همان گونه که امام حسین (علیه السلام) برای پایداری دین، از مدینه به مکه و کربلا هجرت نمود، حضرت معصومه علیهاالسلام نیز با علم به فرجام کار به قم هجرت کرد. آن بزرگوار نیز وقتی به ساوه رسید و با آن حوادث تلخ و شکننده مواجه شد، بیمار یا مسموم گردید و متعاقب آن، از ساوه به قم آمد و پس از مدت کوتاهی در قم به لقاءالله پیوست.

شباهت حضرت معصومه به حضرت زینب علیهاالسّلام

در میان خواتین باجلالت و بانوان بیت رسالت و امامت، دو بانوى آسمانى‏اند كه از جهات گوناگون شبیه به یكدیگرند و وجه شباهت و قدر مشترک بین آن دو فراوان است. آن دو بزرگوار، یكى حضرت زینب كبرى، عقیله‏بنى‏هاشم علیهاالسّلام است و دیگرى حضرت فاطمه‏ معصومه سلام‏اللَّه‏علیها.

و اما وجه تشابه و جهت مشابهت و مشاركت آن دو بانوى گرانقدر الهى و آسمانى:

1- هردو سرافرازند كه دختر امام معصوم و آسمانى‏اند. زینب كبرى دخت بلنداختر حضرت امیرالمؤمنین، على علیه السّلام و حضرت معصومه دخت والاگهر حضرت موسى‏بن‏جعفر صلوات‏اللَّه‏علیهاوعلیهم‏اجمعین.

2- هردو بزرگوار مفتخرند كه خواهر امام معصوم‏اند. یكى خواهر دو حجّت خدا، حسن و حسین صلوات‏اللَّه‏علیهما و دیگرى خواهر حضرت على‏بن‏موسى‏الرضا علیه‏السّلام است.

3- هر دو بانوى خاندان وحى، افتخار دارند كه عمه امام معصوم مى‏باشند؛ یكى عمه امام زین‏العابدین علیه‏السّلام و دیگرى عمه حضرت جوادالائمه علیه‏السّلام.

4- هر دو مورد تقدیس و تكریم امام معصوم قرار گرفته و حجّت بالغه الهى زبان به مدح و ثنا و ستایش آن دو گوهر گرانبها گشوده است.

5- هر یك از این دو بانوى بزرگ اسلام، مورد تعظیم و احترام سه امام مفترض‏الطاعة قرار گرفته‏اند؛ حضرت زینب علیهاالسّلام از ناحیه پدر بزرگوارشان امیرمؤمنان حضرت على علیه‏السّلام و از سوى برادرشان حضرت سیدالشّهدا، امام حسین علیه‏السّلام و از ناحیه‏برادرزاده‏شان حضرت امام زین‏العابدین علیه‏السّلام مورد ستایش قرار گرفتند.

حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها نیز از ناحیه جدّ بزرگوارشان حضرت امام صادق علیه‏السّلام و از جانب برادر گرانقدرشان حضرت رضا علیه‏السّلام، و از سوى فرزند برادرشان حضرت جوادالائمه علیه‏السّلام مورد مدح و ثنا واقع شده‏اند.

6- هركدام از این دو بانوى باجلالت، شدّت علاقه نسبت به برادر عزیز و والامقام خود داشتند؛ حضرت زینب علیهاالسّلام نسبت به امام حسین علیه‏السّلام و حضرت معصومه علیهاالسّلام نسبت به امام علىّ‏بن‏موسى‏الرضا علیه‏السّلام.

7- هر دو معظّمه به خاطر علاقه به برادرشان، خانه و زندگى خویشتن را رهاكرده، وطن را ترك گفتند و رنج سفر را بر خود هموار نمودند؛ حضرت‏زینب سلام‏اللَّه‏علیها از مدینه به عراق و بالاخره به شام رفتند و حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها از مدینه به ایران و بالاخره در سرمین قم رحل اقامت افكندند.

8- هردو بانوى بزرگوار، زادگاهشان مدینه، ولى مدفنشان نقطه‏اى دور از زادگاهشان است؛ حضرت زینب سلام‏اللَّه‏علیها در شام یا مصر، على المشهور، و حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها در ایران و شهر مقدّس قم.

9- مدفن و مضجع هر یک از این دو بانوى بهشتى، زیارتگاه عاشقان و علاقمندان خاندان پیغمبر است و مرقد مطهّر و منوّر هر یك از آنان، دلدادگان بى‏شمار دارد و مردم مسلمان حتّى از شهرهاى دور براى زیارت آنها با تمام اشتیاق سفر نموده، به تشرّف به اعتاب مقدّسه آنان فخر و مباهات مى‏كنند.

10- هر كدام از این دو مكرّمه، دو محلّ زیارت دارند. حضرت زینب سلام‏اللَّه‏علیها در مصر و در شام و حضرت معصومه سلام‏اللَّه‏علیها در بیت النّور، محلّ اقامت و عبادتشان - مدرسه ستّیه - و دیگر مدفن مقدّس و حرم مطهّر آن بانوى با جلالت.

برگرفته از بانوی ملکوت، ص 15